Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu wspieranie osób i rodzin w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, z którymi nie są w stanie sobie poradzić, wykorzystując własne możliwości i uprawnienia.

Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w godnych warunkach. Pozwala także zapobiegać trudnym sytuacjom życiowym, wspierając ich przy usamodzielnieniu się oraz integracji ze środowiskiem.

Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w formie finansowej, rzeczowej oraz w formie usług. System świadczeń pomocy społecznej wspiera finansowo osoby i rodziny o niskich dochodach oraz pozbawione dochodu. 

Aktem prawnym regulującym kwestie pomocy społecznej jest ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U z 2024 r. poz. 1283 ze zmianami).

Osoba/rodzina ubiegająca się o pomoc może zgłosić się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mielniku. Decyzje o przyznaniu lub odmowie przyznania pomocy wymagają uprzednio przeprowadzenia przez pracownika socjalnego rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobom i rodzinom, których posiadane dochody nie przekraczają kryteriów dochodowych określonych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1044).

Od dnia 1 stycznia 2025 r. kryterium dochodowe wynosi: 

• dla osoby samotnie gospodarującej - 1 010,00zł,
• dla osoby w rodzinie – kwota 823,00zł.

 przy jednoczesnym występowaniu co najmniej jednej z przyczyn:

• ubóstwa
• sieroctwa
• bezdomności;
• bezrobocia;
• niepełnosprawności;
• długotrwałej lub ciężkiej choroby;
• przemocy domowej;
• potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi;
• potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności;
• bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych;
• trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
• trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego;
• alkoholizmu lub narkomanii;
• zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej;
• klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Pomoc finansowa

Zasiłek stały

Zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej:

• samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego wskazanego w ustawie o pomocy społecznej tj. 1 313,00 zł,
• pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli dochód tej osoby, jak również dochód na osobę w rodzinie jest niższy od kryterium dochodowego tj. 1 069,90zł.

Całkowita niezdolność do pracy – oznacza zarówno całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Wypłata zasiłku jest zadaniem własnym gminy, dotowanym z budżetu państwa.

Zasiłek okresowy 

Zasiłek okresowy przysługuje osobie lub rodzinie, których posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych w szczególności ze względu na: długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego np. ZUS, KRUS oraz nie przekraczają kryterium dochodowego w kwocie:

1. osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej,
2. rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Okres, na jaki przyznane zostanie to świadczenie, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. 

Wypłata zasiłku jest zadaniem własnym gminy, dotowanym z budżetu państwa

Zasiłek celowy

Zasiłek celowy może być przyznany:

1. osobie lub rodzinie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu;
2. osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego
   lub klęski żywiołowej.
3. osobom bezdomnym lub innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ, na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne.

Specjalny zasiłek celowy

Specjalny zasiłek celowy może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe.

Pomoc niefinansowa

Usługi opiekuńcze

Pomoc w formie usług opiekuńczych przysługuje osobom samotnym, które z powodu wieku, choroby lub innej przyczyny wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione. Usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobom, które wymagają pomocy innych osób, a rodzina nie może takiej pomocy zapewnić. Usługi świadczone są w mieszkaniu osoby, która potrzebuje pomocy lub w ośrodkach wsparcia takich jak środowiskowe domy samopomocy, kluby samopomocy, dzienne domy pomocy.

Usługi opiekuńcze świadczone są w miejscu zamieszkania osoby potrzebującej. Obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem.

Zakres usług opiekuńczych:

1. pomoc w zaspokojeniu codziennych potrzeb życiowych;
   • dbanie o higienę, utrzymywanie porządku w pomieszczeniach, 
   • zapewnianie kontaktu z lekarzem, pielęgniarką,
   • realizacja recept i robienie zakupów, zabezpieczenie posiłków,
   • załatwianie spraw urzędowych,
2. zapewnienie opieki higienicznej i pielęgnacyjnej zgodnie z zaleceniami
   i wskazówkami lekarza.
3. w miarę możliwości zapewnianie kontaktu z otoczeniem.

Specjalistyczne usługi opiekuńcze

Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym.

Usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze są odpłatne. Wysokość odpłatności ustalana jest w zależności od dochodu w gospodarstwie domowym wnioskodawcy

Składka na ubezpieczenie zdrowotne

Opłacana jest za osoby pobierające zasiłek stały, jeżeli nie mają możliwości podlegania ubezpieczaniu zdrowotnemu z innego tytułu oraz za osobę bezdomna objętą indywidualnym programem wychodzenia z bezdomności.

Kierowanie do domów pomocy społecznej

Prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług.

Domy pomocy społecznej, w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone, dzielą się na domy dla:

• osób w podeszłym wieku;
• osób przewlekle somatycznie chorych;
• osób przewlekle psychicznie chorych;
• dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie;
• dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie;
• osób niepełnosprawnych fizycznie;
• osób uzależnionych od alkoholu (art. 56 ww. ustawy).

Zasady kierowania do domu pomocy społecznej:

Do domu pomocy społecznej kieruje się na podstawie:

• pisemnego wniosku osoby ubiegającej się o skierowanie do domu (lub jej przedstawiciela ustawowego), złożonego do ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na jej miejsce zamieszkania lub pobytu w dniu kierowania;
• rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego ośrodka pomocy społecznej.

Opłata za pobyt w domu pomocy społecznej:

Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. 

Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1. mieszkaniec domu - nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu (w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka);
2. małżonek, zstępni przed wstępnymi: 
   
   • w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (tj. jest wyższy niż kwota 3 030,00 zł), jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium; 
   • w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tj. jest wyższy niż kwota 2 469,00 na osobę), z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim miesięcznym kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez mieszkańca domu, małżonka, zstępnych przed wstępnymi, bądź inne osoby;
4. inne osoby niewymienione wyżej w zadeklarowanej wysokości.

Praca socjalna

Praca socjalna świadczona jest na rzecz poprawy funkcjonowania osób i rodzin w ich środowisku społecznym. 

Praca socjalna prowadzona jest:

• z osobami i rodzinami w celu rozwinięcia lub wzmocnienia ich aktywności i samodzielności życiowej;
• ze społecznością lokalną w celu zapewnienia współpracy i koordynacji działań instytucji i organizacji istotnych dla zaspokajania potrzeb członków społeczności.

Praca socjalna może być prowadzona w oparciu o kontrakt socjalny zgodnie z Ustawą o pomocy społecznej.

Kontrakt socjalny jest pisemną umową zawartą pomiędzy osobą ubiegającą się o pomoc a pracownikiem socjalnym. Określa on uprawnienia i zobowiązania stron zmierzające do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej danej osoby lub rodziny. Kontrakt przyczynia się do odzyskania zdolności do samodzielnego funkcjonowania w środowisku, prawidłowego pełnienia ról społecznych. W przypadku odmowy zawarcia kontraktu, niedotrzymania jego postanowień, nieuzasadnionej odmowy podjęcia pracy itp., ośrodek pomocy społecznej może odmówić pomocy finansowej lub ją wstrzymać.

Pomoc w ramach pracy socjalnej obejmuje w szczególności:

• udzielanie informacji, wskazówek i pomocy w zakresie rozwiązywania spraw życiowych
• poradnictwo dotyczące udzielania pomocy przez właściwe instytucje państwowe, samorządowe i organizacje pozarządowe
• pobudzanie społecznej aktywności i inspirowanie do działań samopomocowych w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych osób, rodzin, środowisk społecznych

Praca socjalna świadczona jest osobom i rodzinom bez względu na posiadany dochód.